नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको सामान्य परिचय

नेपालको गण्डकी प्रदेश अन्तर्गत पर्ने  ११ वटा जिल्ला मध्येको एक जिल्ला नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) हो । नेपालको संविधान (२०७२) मा साविकको नवलपरासी जिल्लालाई नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) नामाकरण भै छुट्टा छुट्टै जिल्लाको रुपमा अनुसूचीमा उल्लेख भए बमोजिम भएको छ ।

१. भूगोलः

  • सीमानाः पूर्वः चितवन जिल्ला; पश्चिमः नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला; उत्तरः पाल्पा र  तनहुँ जिल्ला; दक्षिणः चितवन र भारतको विहार प्रदेश पर्दछ ।
  • क्षेत्रफलः १,३३१.१६ वर्ग कि.मी.
  • भारतसंग जोडिएको सीमाको लम्वाईः नारायणी नदि करिव ३ कि.मि.
  • सबै भन्दा अग्लो भू-भागः समुन्द्री सतहबाट १९३६ मिटर (देवचुली)
  • कृषियोग्य जमिनः ४३८९७ हेक्टर
  • वनजंगलले ढाकेको क्षेत्रः ५८.४९%
  • मुख्य नदी: कालीगण्डकी र नारायणी
  • प्रमुख खोलानाला: झरही खोला, कावासोती खोला, गिरुवारी खोला, विनयी खोला
  • प्रमुख ताल :  पोखरी ताल र टरुवा ताल
  • मुख्य धार्मिक, पर्यटकीय र ऐतिहासिक स्थलहरुः दाउन्ने देवी मन्दिर, मौलाकालीका मन्दिर, गजेन्द्र मोक्ष्यधाम, शास्वतधाम,  अकलादेवी मन्दिर, घुमारीघाट, लोसेधारा, महाराजाथान, सिख्रौली घाट, धौवादी देवचुली डाँडा, अमलटारी होमस्टे

२ जनसंख्याः (२०६८ सालको जनगणना अनुसार)

  • जनसंख्याः ३११६०४
  • महिला : १६८८२५
  • पूरुष : १४२७७९
  • शहरी क्षेत्रको जनसंख्या: ७०.१४%
  • ग्रामिण क्षेत्रको जनसंख्या: २९.८६%
  • जनघनत्वः २३४.०८ प्रति वर्ग कि.मि.
  • मुख्य जातिहरुः               ब्राम्हण, क्षेत्री, थारु, गुरुङ, मगर, कुमाल, कामी, दमै, ठकुरी, मुसलमान आदि

 

३ अर्थतन्त्रः

  • मुख्य पेशाः कृषि
  • अन्य पेशाः व्यापार, व्यवसाय, वैदेशिक रोजगारी
  • मुख्य वालीः धान, गहुँ, मकै, तोरी, मसुरो, उखु  र केरा
  • प्रमुख उद्योगः ६२
  • औद्योगिक एवं व्यापारिक केन्द्रहरुः दुम्कौली, भेडावारी, सर्दी  आदि ।

४ राजनीतिः

  • स्थानीय तहः ८ : ४ नगरपालिका (गैडाकोट, देवचुली, कावासोती र मध्यविन्दु) र ४ गाउँपालिका (विनयी त्रिवेणी, हुप्सेकोट, बुलिङटार र बौंदीकाली)
  • वडा: ९१ वटा
  • प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्रः २
  • प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्रः ४
  • मुख्य राजनीतिक दलः नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा), नेपाली काङग्रेस, राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल, संघीय समाजबादी पार्टी नेपाल, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, राष्ट्रिय जनमोर्चा
  • प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्वः ३
  • नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा): १
  • नेपाली कांग्रेसः २ (प्रत्यक्ष १,  समानुपातिक १)
  • प्रदेश सभामा प्रतिनिधित्वः ६
  • नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा): ३ (प्रत्यक्ष २,  समानुपातिक १)
  • नेपाली कांग्रेसः ३ (प्रत्यक्ष २,  समानुपातिक १)
  • स्थानीय तहको प्रमुख/अध्यक्षमा प्रतिनिधित्वः
  • नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा): २
  • नेपाली कांग्रेसः ६

१.५ विविधः

  • क्याम्पसः २२
  • सामुदायिक विद्यालयः ३११
  • संस्थागत : ९३
  • मदरसा : १
  • गुम्बा:१
  • गुरुकुल:३
  • प्राविधिक शिक्षालय: ९
  • विशेष कक्षा :७ (सुस्त श्रवण २, दृष्टिविहिन १, सुस्त मनस्थिति १ समेत)

              धार्मिक मठ मन्दिर

  • मठ मन्दिरः ९३
  • गुम्बाः १४
  • मस्जिदः १
  • चर्चः १४